در سال‌های اخیر، ترکیب فناوری بلاکچین با ابزارهای نوکُد مبتنی بر هوش مصنوعی به یکی از داغ‌ترین بحث‌های دنیای فناوری تبدیل شده است. برخی از فعالان برجسته این حوزه معتقدند این هم‌افزایی می‌تواند در آینده‌ای نه‌چندان دور، مدل سنتی رایانش ابری و به‌ویژه سلطه آمازون وب سرویسز (AWS) را با چالش‌های جدی روبه‌رو کند؛ آن هم در شرایطی که بخش بزرگی از پروژه‌های کریپتو و وب ۳، علی‌رغم شعار تمرکززدایی، همچنان بر زیرساخت‌های متمرکز تکیه دارند.

نوکُد و بلاکچین؛ بازتعریف زیرساخت نرم‌افزار

لومش دوتا، معاون رشد بنیاد دیفینیتی (Dfinity Foundation) و یکی از چهره‌های تأثیرگذار اکوسیستم Internet Computer (ICP)، در گفت‌وگویی به این موضوع اشاره می‌کند که ابزارهای نوکُد مبتنی بر هوش مصنوعی این امکان را فراهم کرده‌اند که کاربران تنها با استفاده از دستورات زبانی و بدون دانش برنامه‌نویسی، اپلیکیشن‌های کاربردی بسازند.

به گفته او، زمانی که این ابزارها با بلاکچین ترکیب شوند، می‌توانند ساختار فعلی بازار رایانش ابری را دگرگون کنند. در چنین مدلی، اپلیکیشن‌ها به‌صورت پیوسته توسط هوش مصنوعی تولید، به‌روزرسانی و نگه‌داری می‌شوند؛ موضوعی که به‌تدریج وابستگی به نرم‌افزارهای متمرکز و سرورهای تحت مدیریت یک نهاد خاص را کاهش می‌دهد.

چرا زیرساخت‌های متمرکز دیگر کافی نیستند؟

دوتا معتقد است اپلیکیشن‌هایی که دائماً توسط هوش مصنوعی تکامل می‌یابند، به زیرساختی نیاز دارند که ویژگی‌هایی مانند امنیت بالا، مقاومت در برابر دستکاری، پایداری و آنلاین‌بودن مداوم بدون وابستگی به دخالت انسانی را داشته باشد. به باور او، شبکه‌های بلاکچینی غیرمتمرکز دقیقاً چنین پارادایمی از رایانش را ارائه می‌دهند؛ پارادایمی که با حذف نقاط کنترل مرکزی، امکان ساخت نرم‌افزارهای مقاوم در برابر خطا و پایدار را فراهم می‌کند.

در همین راستا، دومینیک ویلیامز، بنیان‌گذار Internet Computer، نیز به تناقض موجود در اکوسیستم وب ۳ اشاره می‌کند؛ جایی که بسیاری از پروژه‌های کریپتویی، علی‌رغم ادعای تمرکززدایی، برای اجرای اپلیکیشن‌ها و وب‌سایت‌های خود همچنان به AWS وابسته هستند.

اختلال‌های AWS و زنگ خطر برای اکوسیستم کریپتو

سال ۲۰۲۵ نمونه‌ای روشن از این وابستگی را به نمایش گذاشت. چندین اختلال گسترده در سرویس‌های AWS باعث شد بخش قابل‌توجهی از پلتفرم‌های رمزارزی با مشکلات جدی مواجه شوند.

در ماه آوریل، اختلال در زیرساخت AWS منجر به توقف یا کندی فعالیت صرافی‌های بزرگی مانند بایننس، کوکوین و MEXC شد؛ تا جایی که بایننس ناچار شد برداشت‌ها را به‌طور موقت متوقف کند.
چند ماه بعد، در اکتبر، اختلال دیگری اپلیکیشن موبایل کوین‌بیس را تحت‌تأثیر قرار داد و مشکلاتی مانند اختلال در ورود کاربران، کندی سیستم و دشواری در برداشت گزارش شد. این مشکل تنها به کوین‌بیس محدود نبود و پلتفرم‌هایی مانند رابین‌هود و کیف پول متامسک را نیز درگیر کرد.

این اختلال حدود ۱۵ ساعت ادامه داشت و بار دیگر این واقعیت را برجسته کرد که وابستگی به زیرساخت‌های متمرکز، می‌تواند کل اکوسیستم کریپتو را دچار لرزش کند.

تمرکززدایی؛ ادعا یا واقعیت؟

برخی از چهره‌های صنعت کریپتو معتقدند تمرکززدایی در لایه دفترکل تا حد زیادی موفق بوده، اما در لایه زیرساخت همچنان فاصله زیادی با ایده‌آل‌ها وجود دارد. جیمی الکالح، مدیر ارشد بازاریابی Bitget Wallet، و کارلوس لی، هم‌بنیان‌گذار پلتفرم Uplink، هر دو بر این باورند که بدون بازنگری جدی در زیرساخت‌های متمرکز، آینده وب ۳ آن‌طور که وعده داده شده محقق نخواهد شد.

جمع‌بندی

آنچه از این تحولات برمی‌آید، آشکارتر شدن شکاف میان شعار تمرکززدایی و واقعیت زیرساختی وب ۳ است. تا زمانی که بخش بزرگی از اپلیکیشن‌های کریپتویی به ارائه‌دهندگان متمرکز رایانش ابری وابسته باشند، اختلال‌هایی مانند قطعی‌های AWS می‌توانند کل اکوسیستم را تحت‌تأثیر قرار دهند. شاید ترکیب بلاکچین، هوش مصنوعی و ابزارهای نوکُد، همان مسیری باشد که این تناقض را در سال‌های آینده حل کند.