در سال‌های اخیر، سیگار بار دیگر به بخشی از سبک زندگی و فرهنگ عمومی در غرب بازگشته است. بررسی‌های انجام‌شده در انگلستان نشان می‌دهد که نرخ مصرف سیگار پس از دو دهه کاهش، دوباره روندی صعودی پیدا کرده است. تنها در جنوب این کشور، تحقیقات دانشگاه کالج لندن حاکی از آن است که از سال ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴ میزان مصرف حدود ۱۰ درصد رشد داشته است.

نقش سلبریتی‌ها در افزایش محبوبیت سیگار

چهره‌های مشهور دنیای موسیقی و سینما از جمله سابرینا کارپنتر، چارلی ایکس‌سی‌ایکس، گوئینت پالترو و دوآ لیپا بارها در تصاویر و رویدادهای مختلف با سیگار دیده شده‌اند. همین بازنمایی در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی، به‌ویژه در حساب‌هایی مانند Cigfluencers، سبب شده بسیاری از جوانان، سیگار را نماد جذابیت و مد بدانند.

تناقض نسل Z با آگاهی از خطرات

اگرچه تقریباً همه از مضرات جدی سیگار، مانند سرطان ریه و بیماری‌های قلبی، مطلع‌اند، اما نسل Z – که به عقلانیت و آگاهی شهرت دارد – بیش از پیش به آن روی آورده است. دلیل این رفتار ترکیبی از مد، فشارهای روانی، نیاز به هویت اجتماعی و حتی جذابیت نوستالژیک دهه‌های گذشته عنوان می‌شود.

سیگار به‌عنوان آیین اجتماعی

کارشناسان علوم رفتاری، مانند ایوو ولاف، سیگار را نوعی «آیین تعلق اجتماعی» می‌دانند. روشن کردن یک نخ سیگار، درخواست آتش از غریبه‌ها و تقسیم لحظات دودکشیدن، بهانه‌ای برای ایجاد ارتباط و شکل‌گیری جمع‌های کوچک و صمیمی است. به همین دلیل ترک سیگار یا حتی نکشیدن آن، برای برخی جوانان به‌منزله دور ماندن از حلقه‌های اجتماعی است.

چرا همچنان سیگار جذاب است؟

در دنیای مد، سیگار نماد شیک‌پوشی و نوعی یاغی‌گری محسوب می‌شود. بسیاری ترجیح می‌دهند با سیگار دیده شوند تا با سیگار الکترونیکی که از نظرشان «بچگانه» یا «پلاستیکی» جلوه می‌کند. سریال‌هایی مثل Peaky Blinders یا فیلم‌هایی نظیر Saltburn هم این تصویر کلاسیک و ضدسلامتی را پررنگ‌تر کرده‌اند.

بازگشت در نسل‌های قدیمی‌تر

افزایش مصرف سیگار فقط مختص نسل Z نیست. افراد ۵۰ و ۶۰ ساله نیز دوباره به سمت آن کشیده شده‌اند. برخی، سیگار را راهی برای فرار از استرس‌های ناشی از مشکلات اقتصادی یا پیامدهای دوران کرونا می‌دانند. جامعه‌شناسان معتقدند نسل‌های قدیمی‌تر پذیرش بیشتری برای ریسک دارند و نسل‌های جوان‌تر هم اغلب خطرات آینده را جدی نمی‌گیرند.

نتیجه‌گیری: شیک اما مرگ‌آفرین

سیگار در این روزها به‌نوعی نماد «شیکِ ناسالم» بدل شده است؛ شورشی علیه دنیای بیش‌ازحد سالم و کنترل‌شده. برای گروهی از جوانان، سیگار نشان بلوغ و هویت است و برای عده‌ای دیگر یادآور نوستالژی دهه‌های گذشته.
با این حال، واقعیت تلخ پابرجاست: سیگار عامل اصلی هفتاد درصد سرطان‌های ریه و مرگ سالانه بیش از ۷۶ هزار نفر در بریتانیاست. برچسب‌های هشدار روی بسته‌ها بی‌دلیل نیستند؛ نیکوتین و دود سیگار نه‌تنها به قلب و ریه آسیب می‌زنند، بلکه حتی می‌توانند مشکلاتی مانند اختلال در گردش خون یا اختلال نعوظ ایجاد کنند