آیا رویش دوباره دندان در انسان ممکن می‌شود؟

از دست دادن دندان همیشه به معنای استفاده از ایمپلنت، بریج یا دندان مصنوعی بوده است؛ اما اکنون گروهی از پژوهشگران ژاپنی در حال توسعه فناوری جدیدی هستند که شاید در آینده امکان رشد دوباره دندان طبیعی را فراهم کند.

این پروژه بر پایه سال‌ها تحقیق درباره زیست‌شناسی رشد دندان شکل گرفته و هدف آن فعال کردن ظرفیت پنهان بدن برای تشکیل مجموعه جدیدی از دندان‌ها است؛ موضوعی که تا چند سال پیش بیشتر شبیه داستان‌های علمی‌تخیلی به نظر می‌رسید.

راز این فناوری؛ پروتئین USAG-1

دانشمندان تحقیقات خود را روی پروتئینی به نام USAG-1 متمرکز کرده‌اند. این پروتئین یکی از عوامل محدودکننده رشد دندان محسوب می‌شود.

فرضیه پژوهشگران این است که اگر عملکرد این پروتئین مهار شود، بدن بتواند فرآیند طبیعی تشکیل دندان را دوباره آغاز کند.

آزمایش‌های انجام‌شده روی موش‌ها نتایج امیدوارکننده‌ای داشته و در برخی نمونه‌ها رشد دندان‌های جدید مشاهده شده است. البته هنوز مشخص نیست همین نتیجه در انسان نیز تکرار شود.

داروی TRG035 اکنون در چه مرحله‌ای قرار دارد؟

شرکت ژاپنی Toregem Biopharma دارویی با نام TRG035 را برای این هدف توسعه داده است.

نخستین کارآزمایی بالینی این دارو در ژاپن با موفقیت به پایان رسیده و در آن، ۳۰ مرد سالم که دست‌کم یک دندان آسیاب خود را از دست داده بودند، مورد بررسی قرار گرفتند.

هدف این مرحله صرفاً ارزیابی ایمنی دارو بود و هنوز اثبات نشده که این دارو می‌تواند باعث رشد دندان جدید در انسان شود.

به گفته پژوهشگران، عبور موفق از فاز نخست تنها نخستین گام در مسیر طولانی تأیید این فناوری است.

رویش مجدد دندان؛ رؤیای قدیمی دندان‌پزشکان

دکتر کاتسو تاکاهاشی، سرپرست این پروژه، معتقد است رویش دوباره دندان طبیعی یکی از بزرگ‌ترین آرزوهای دندان‌پزشکی مدرن بوده است.

او سال‌ها روی ژن‌های مؤثر در تعداد دندان‌ها مطالعه کرده و باور دارد با کنترل برخی مسیرهای ژنتیکی می‌توان رشد دندان‌های جدید را فعال کرد.

به گفته او، در آینده این درمان می‌تواند در کنار ایمپلنت و دندان مصنوعی به سومین گزینه درمانی برای جایگزینی دندان‌های ازدست‌رفته تبدیل شود.

این درمان ابتدا برای چه بیمارانی استفاده خواهد شد؟

برخلاف تصور بسیاری از افراد، نخستین گروه هدف این فناوری کسانی نیستند که بر اثر افزایش سن یا پوسیدگی دندان‌های خود را از دست داده‌اند.

در مرحله نخست، این دارو برای افرادی توسعه می‌یابد که به صورت مادرزادی با کمبود دندان متولد شده‌اند؛ بیمارانی که به اختلالاتی مانند هیپودنشیا یا الیگودنشیا مبتلا هستند و چندین دندان دائمی در دهان آن‌ها هرگز تشکیل نشده است.

اگر این درمان در این گروه موفق باشد، در آینده ممکن است کاربرد آن برای سایر بیماران نیز گسترش پیدا کند.

آیا انسان واقعاً توانایی رویش دندان سوم را دارد؟

یکی از جذاب‌ترین بخش‌های این تحقیقات، فرضیه وجود ظرفیت نهفته بدن برای تشکیل مجموعه سوم دندان‌ها است.

پژوهشگران معتقدند برخی شواهد زیستی و همچنین پدیده رشد دندان‌های اضافی در برخی افراد نشان می‌دهد که این قابلیت شاید هنوز در بدن انسان وجود داشته باشد.

بر همین اساس، مهار پروتئین USAG-1 می‌تواند این ظرفیت خاموش را دوباره فعال کند؛ البته این فرضیه هنوز نیازمند مطالعات بسیار بیشتری است.

هنوز راه زیادی باقی مانده است

با وجود نتایج امیدوارکننده، پژوهشگران تأکید می‌کنند که هنوز هیچ مدرکی وجود ندارد که نشان دهد این دارو می‌تواند در انسان یک دندان کاملاً سالم، کاربردی و دائمی ایجاد کند.

دندان جدید باید در محل مناسب رشد کند، به‌درستی از لثه خارج شود، با استخوان فک هماهنگ باشد و عملکرد طبیعی داشته باشد؛ موضوعی که هنوز در حال بررسی است.

شرکت توسعه‌دهنده این فناوری اعلام کرده سرمایه لازم برای ادامه تحقیقات و اجرای فاز دوم کارآزمایی‌های بالینی را تأمین کرده و امیدوار است این فناوری تا سال ۲۰۳۰ به مرحله استفاده عملی برسد؛ هرچند تحقق این هدف هنوز قطعی نیست.

آینده دندان‌پزشکی در آستانه یک تحول؟

اگر این فناوری در مراحل بعدی آزمایش‌های بالینی موفق عمل کند، می‌تواند یکی از بزرگ‌ترین تحول‌های تاریخ دندان‌پزشکی باشد.

در چنین شرایطی، شاید در آینده به جای استفاده از ایمپلنت یا پروتز، پزشکان بتوانند تنها با یک داروی اختصاصی، بدن را برای رشد دوباره دندان طبیعی تحریک کنند.

البته تا رسیدن به این مرحله، هنوز مطالعات علمی و آزمایش‌های بالینی متعددی باید انجام شود تا ایمنی و اثربخشی این روش به طور کامل اثبات شود.

سوالات متداول

آیا انسان می‌تواند برای بار سوم دندان دربیاورد؟

هنوز خیر. پژوهش‌ها نشان می‌دهد این احتمال از نظر زیستی وجود دارد، اما هنوز در انسان اثبات نشده است.

داروی TRG035 چیست؟

دارویی آزمایشی است که با مهار پروتئین USAG-1 تلاش می‌کند فرآیند رشد مجدد دندان را فعال کند.

این دارو در چه مرحله‌ای قرار دارد؟

فاز اول کارآزمایی بالینی برای بررسی ایمنی دارو در ژاپن به پایان رسیده و هنوز اثربخشی آن برای رشد دندان در انسان تأیید نشده است.

اولین گروه دریافت‌کننده این درمان چه کسانی هستند؟

افرادی که به‌صورت مادرزادی چندین دندان دائمی ندارند و به اختلالاتی مانند هیپودنشیا یا الیگودنشیا مبتلا هستند.

آیا این روش جایگزین ایمپلنت خواهد شد؟

در حال حاضر خیر. اگر مطالعات آینده موفق باشند، این فناوری ممکن است در آینده به عنوان گزینه‌ای جدید در کنار ایمپلنت و دندان مصنوعی مورد استفاده قرار گیرد.